Hangi istatistik testi kullanılır? Tez ve anket için seçim tablosu
Doğru test üç soruyla belirlenir: neyi karşılaştırıyorsunuz, kaç grup ya da ölçüm var ve veriniz parametrik testin varsayımlarını karşılıyor mu?
1. Araştırma sorunuzun türü
- Fark sorusu: "Kadın ve erkek öğrencilerin kaygı puanları farklı mı?" → grup karşılaştırması.
- Değişim sorusu: "Eğitimden sonra puanlar arttı mı?" → aynı kişilerin tekrarlı ölçümü.
- İlişki sorusu: "Öz yeterlik ile başarı ilişkili mi?" → korelasyon.
- Yordama sorusu: "Başarıyı hangi değişkenler açıklıyor?" → regresyon.
- Kategorik ilişki: "Cinsiyet ile bölüm tercihi ilişkili mi?" → ki-kare.
2. Seçim tablosu
| Durum | Varsayımlar sağlanırsa | Sağlanmazsa |
|---|---|---|
| İki bağımsız grup | Bağımsız örneklem t-testi | Mann-Whitney U |
| Üç ve daha çok bağımsız grup | Tek yönlü ANOVA (varyanslar eşit değilse Welch) | Kruskal-Wallis H |
| Aynı kişiler, iki ölçüm | Eşleştirilmiş örneklem t-testi | Wilcoxon işaretli sıralar |
| Aynı kişiler, üç ve daha çok ölçüm | Tekrarlı ölçümler ANOVA | Friedman |
| İki sürekli değişken arasında ilişki | Pearson korelasyon | Spearman sıra korelasyonu |
| İki kategorik değişken | Ki-kare bağımsızlık testi | Beklenen frekanslar küçükse Fisher kesin testi |
3. Varsayımlar nasıl denetlenir?
Parametrik testlerin (t-testi, ANOVA, Pearson) başlıca varsayımı, bağımlı değişkenin her grupta yaklaşık normal dağılmasıdır. Bunun için Shapiro-Wilk ya da Kolmogorov-Smirnov testi, çarpıklık ve basıklık değerleri ve histogram birlikte değerlendirilir (bkz. normallik testi rehberi). Grup karşılaştırmalarında ayrıca varyansların eşitliği Levene testiyle denetlenir.
Varsayım her grupta ayrı denetlenir: iki gruplu bir karşılaştırmada tüm örneklemin değil, kadın ve erkek gruplarının dağılımına ayrı ayrı bakılır. Eşleştirilmiş desende ise iki ölçüm arasındaki farkın dağılımı esas alınır.
4. Anlamlı fark çıkınca
ANOVA ya da Kruskal-Wallis anlamlıysa farkın hangi gruplar arasında olduğu sonrası (post-hoc) testlerle bulunur: varyanslar eşitse Tukey ya da Bonferroni, eşit değilse Games-Howell; Kruskal-Wallis sonrasında ikili Mann-Whitney U testleri düzeltilmiş anlamlılık düzeyiyle. Etki büyüklüğü (Cohen d, eta kare, r) p değeriyle birlikte raporlanmalıdır; p değeri farkın varlığını, etki büyüklüğü büyüklüğünü anlatır.
Sık yapılan hatalar
- Normallik denetlenmeden t-testi kullanmak ya da tam tersine, büyük örneklemde küçük sapmalar yüzünden parametrik testten gereksiz yere vazgeçmek.
- Üç grubu ikişer ikişer t-testiyle karşılaştırmak: birinci tip hata olasılığı büyür; ANOVA ve post-hoc kullanılmalı.
- Korelasyonu neden-sonuç gibi yorumlamak: "etkiler" yerine "ilişkilidir" denmeli.
Veriniz hazırsa dosyanızı ve talebinizi gönderin; fiyat baştan belli, ödeme raporun önizlemesini gördükten sonra.
Analiz talebi oluşturSık sorulan sorular
Örneklemim 30'dan büyük, normallik testi yapmama gerek var mı?
Likert ölçek puanına t-testi uygulanabilir mi?
İlgili sayfalar
- Normallik testiNormallik varsayımı nasıl denetlenir? Shapiro-Wilk ile Kolmogorov-Smirnov farkı, çarpıklık-basıklık ölçütleri, SPSS adımları ve APA'ya uygun raporlama.
- APA tabloSPSS çıktısını APA 7 biçiminde tabloya dönüştürme: tablo numarası ve başlığı, çizgiler, ondalıklar, p değeri ve not satırı. t-testi tablosu örneğiyle.
- SPSS analiziSPSS ile anket ve tez verisi analizi: APA 7 tablolar, .sav ve .sps dosyaları, test seçim gerekçeleri. Lisans 2.500 TL, 4 saatte teslim, ödeme önizlemeden sonra.
- Tez istatistik analiziYüksek lisans tez verisinin istatistik analizi: hipotez testleri, APA 7 tablolar, .sav ve .sps dosyaları. 15.000 TL KDV dahil, 4 saatte teslim, isteğe bağlı savunma hazırlık rehberi.